Κερδίζοντας τη μάχη του κόστους ανά κατάρριψη

Η σύγκρουση αναδεικνύει όχι μόνο την κλίμακα της απειλής, αλλά και την επείγουσα ανάγκη για αποτελεσματικά και οικονομικά αποδοτικά αντίμετρα. Στον πυρήνα της, πρόκειται για μια οικονομική αναμέτρηση: το ΝΑΤΟ δεν έχει την πολυτέλεια να αντιμετωπίζει φθηνά drone κυρίως με ακριβούς πυραύλους ή σύνθετα συστήματα. Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο η τεχνική αποτελεσματικότητα, αλλά και οι βιώσιμη σχέση κόστους-απόδοσης σε μεγάλη κλίμακα. 

Τα συστήματα αεράμυνας εδάφους (GBAD) βασίζονται σε τρία κεντρικά στοιχεία:

• αισθητήρες - τα μάτια της επιχείρησης, 
• συστήματα διοίκησης και ελέγχου (C2) - ο εγκέφαλος, 
• και επενεργητές - τα μέσα εξουδετέρωσης απειλών. 

Προηγμένοι αισθητήρες, όπως το κορυφαίο παγκοσμίως σύστημα ραντάρ Giraffe 1X της Saab, επιτρέπουν ήδη την ακριβή ανίχνευση και ταξινόμηση πολύ μικρών στόχων. Ανάλογα με τον τύπο του στόχου, την απόσταση και τις περιβαλλοντικές συνθήκες, το ραντάρ μπορεί να ανιχνεύει αντικείμενα με διατομή ραντάρ μικρότερη των 0,01 τετραγωνικών μέτρων. Ωστόσο, οι ολοένα πιο ευαίσθητοι αισθητήρες παράγουν επίσης τεράστιες ποσότητες δεδομένων, τα οποία πρέπει να αναλύονται σε πραγματικό χρόνο.

Τα σύγχρονα συστήματα C2, υποστηριζόμενα από την αυξανόμενη επεξεργαστική ισχύ και, ολοένα περισσότερο, από την τεχνητή νοημοσύνη, μπορούν να επεξεργάζονται αυτά τα σημεία δεδομένων μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου. Ωστόσο, στο κορεσμένο από drone σημερινό πεδίο μάχης, τα αποτελεσματικά συστήματα αναχαίτισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών (C-UAS) εξαρτώνται λιγότερο από ένα μεμονωμένο σύστημα διοίκησης και περισσότερο από ένα ανθεκτικό, δικτυωμένο οικοσύστημα. 

Αυτή η δικτυωμένη προσέγγιση ενσωματώνει αισθητήρες, μονάδες πυρός, ηλεκτρονικό πόλεμο και συνεργασία ανθρώπου-μηχανής, με ταχεία ανατροφοδότηση από το μέτωπο. Το δίκτυο πρέπει να παραμένει λειτουργικό ακόμη και σε περίπτωση υποβάθμισης, να ενσωματώνει γρήγορα νέους αισθητήρες και επενεργητές και να υποστηρίζει αποκεντρωμένη εκτέλεση. Η πλευρά που μπορεί να ανιχνεύει, να ταξινομεί, να ιεραρχεί και να εμπλέκει στόχους ταχύτερα, διατηρώντας παράλληλα ευνοϊκή σχέση κόστους, θα έχει το πλεονέκτημα. Η επίγνωση της κατάστασης που προκύπτει επιτρέπει την ταχεία λήψη αποφάσεων και υποστηρίζει την επιλογή του καταλληλότερου επενεργητή.

Soft kill έναντι hard kill 

Στον πυρήνα της, η επιλογή μεταξύ soft kill και hard kill είναι μια οικονομική απόφαση: ηλεκτρονική επίθεση όπου είναι εφικτό, πυροβόλα και κινητές ομάδες πυρός όπου ενδείκνυται, αναχαιτιστικά drone χαμηλού κόστους για μαζικές απειλές και πύραυλοι τελευταίας τεχνολογίας για τους πιο απαιτητικούς στόχους. Η αντιστοίχιση του σωστού επενεργητή με τη σωστή απειλή στο σωστό κόστος καθορίζει αν μια αρχιτεκτονική C-UAS είναι βιώσιμη σε μεγάλη κλίμακα. Η λογική αυτή ισχύει είτε τα συστήματα προορίζονται για την προστασία πολιτικών υποδομών σε καιρό ειρήνης είτε για την προστασία στρατευμάτων μετώπου από σμήνη drone. Επίσης, ισχύει είτε βασίζονται σε στρατιωτικών προδιαγραφών (MOTS) είτε σε εμπορικά (COTS) εξαρτήματα.

Η εμπειρία της Ουκρανίας δείχνει ότι τα C-UAS εξελίσσονται σε έναν αγώνα οικονομικής φθοράς. Ενώ ένα drone μπορεί να κοστίζει μόλις μερικές εκατοντάδες ευρώ, τα προηγμένα αμυντικά συστήματα μπορεί να κοστίζουν εκατομμύρια και συχνά απαιτούν μεγάλους χρόνους παραγωγής.

Ως απάντηση σε αυτήν την πρόκληση, η Saab αναπτύσσει το «Nimbrix», έναν πύραυλο χαμηλού κόστους τύπου fire-and-forget, ειδικά σχεδιασμένο για επιχειρήσεις αναχαίτισης drone. Με εμβέλεια 2 - 4 χιλιομέτρων, ο πύραυλος χρησιμοποιεί ενεργό ανιχνευτή στόχου και πολεμική κεφαλή με λειτουργία αεροεκρήξεως, ικανή να εξουδετερώνει σμήνη drone. Το σύστημα έχει σχεδιαστεί τόσο για ανεξάρτητη λειτουργία όσο και για ενσωμάτωση σε ευρύτερες αρχιτεκτονικές αεράμυνας.

Το Nimbrix είναι ένας πύραυλος χαμηλού κόστους τύπου «πυροδότησε και ξέχνα», σχεδιασμένος για ένα περιβάλλον απειλών που διαμορφώνεται όλο και περισσότερο από τη διάδοση των UAS.

Καινοτομία με ταχείς ρυθμούς και ο ρυθμός που επιβάλλει η Ουκρανία

Ο πόλεμος με drone εξελίσσεται με καταιγιστικούς ρυθμούς. Ωστόσο, η δυναμική αυτή έχει περάσει σε άλλο επίπεδο στην Ουκρανία. Η Ουκρανία δεν κινείται απλώς σε μια ταχύτερη εκδοχή του παραδοσιακού κύκλου, αλλά λειτουργεί με ένα θεμελιωδώς διαφορετικό μοντέλο. Η ανατροφοδότηση από το μέτωπο, η πολιτική τεχνολογία, οι νεοφυείς επιχειρήσεις και η ταχεία κατασκευή πρωτοτύπων συμπιέζονται σε εβδομάδες ή ακόμη και σε ημέρες, ενώ οι επιθετικές τακτικές με drone και οι δυνατότητες ISR μεταβάλλονται σημαντικά κάθε τρεις έως τέσσερις μήνες. 

Για το ΝΑΤΟ, αυτό αποτελεί άμεση πρόκληση: με τις συμβατικές διαδικασίες προμηθειών δύσκολα μπορεί να συμβαδίσει κανείς με ένα περιβάλλον απειλών στο οποίο τόσο τα drone όσο και τα συστήματα αναχαίτισης drone αναβαθμίζονται συνεχώς. Επομένως, τα C-UAS πρέπει να αντιμετωπίζονται ως προσαρμοστική ικανότητα, δομημένη γύρω από μηχανισμούς συνεχούς ενσωμάτωσης, δοκιμών, επιχειρησιακής ανάπτυξης και αντικατάστασης, όχι ως ένα σταθερό πρόγραμμα με προκαθορισμένο τελικό σημείο.

Για να συμβαδίζει με αυτήν την εξέλιξη, η Saab βασίζεται σε έναν συνεχή κύκλο επιχειρησιακής ανατροφοδότησης μεταξύ χρηστών, ανεπτυγμένων συστημάτων, ομάδων μηχανικών και βιομηχανικών εταίρων. Τα διδάγματα από ασκήσεις, από την επιχειρησιακή χρήση και από περιβάλλοντα συγκρούσεων όπου χρησιμοποιούνται προϊόντα της Saab καταγράφονται και υιοθετούνται με ταχείς ρυθμούς στην ανάπτυξη συστημάτων, σε ενημερώσεις λογισμικού, σε εργασίες ενσωμάτωσης και στην τακτική προσαρμογή. Αυτή η ικανότητα συντόμευσης του κύκλου μεταξύ εμπειρίας από το πεδίο της μάχης και βιομηχανικής ανταπόκρισης καθίσταται εξίσου σημαντική με την ίδια την τεχνολογία.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ιδέα «Loke», η οποία αναπτύχθηκε μέσω της συνεργασίας μεταξύ της Σουηδικής Πολεμικής Αεροπορίας, της Σουηδικής Διοίκησης Αμυντικού Υλικού (FMV), της Saab και εταίρων. Σε μόλις 84 ημέρες, αναπτύχθηκε και τέθηκε σε επιχειρησιακή χρήση μια κινητή και προσαρμόσιμη λύση C-UAS για μονάδες μάχης. 

Το αρθρωτό σύστημα καλύπτει ολόκληρη την αλυσίδα εξουδετέρωσης και συνδυάζει το δοκιμασμένο ραντάρ Giraffe 1X με μια λύση C2 χαμηλού βάρους που βασίζεται στην ιδέα SHORAD. Η λύση ολοκληρώνεται με επενεργητές όπως ένα μικρό πυροβόλο τοποθετημένο σε έναν απομακρυσμένο οπλικό σταθμό Trackfire. Τα συστήματα αυτά μπορούν να επιχειρούν σε χερσαίες πλατφόρμες ή σε ναυτικά σκάφη, όπως το Combat Boat 90 της Saab, ενώ έχουν ήδη αναπτυχθεί και δοκιμαστεί επιχειρησιακά σε πραγματική αποστολή του ΝΑΤΟ στην Αεροπορική Βάση Malbork στην Πολωνία, μεταξύ του Απριλίου και του Σεπτεμβρίου του 2025.

Αντί να ακολουθηθούν οι παραδοσιακοί πολυετείς κύκλοι ανάπτυξης, η ιδέα βασίστηκε στην επαναξιοποίηση υφιστάμενων συστημάτων και στην ταχεία ενσωμάτωση νέων λειτουργιών και τεχνολογιών. Η προσέγγιση αυτή απορρέει φυσικά από τον ρόλο της Saab ως ενοποιητή συστημάτων και όχι ως προμηθευτή πλατφορμών, αξιοποιώντας μια ανοιχτή, τεχνολογικά ουδέτερη αρχιτεκτονική που δίνει προτεραιότητα στην ενσωμάτωση αντί της επανεφεύρεσης. Το αποτέλεσμα είναι μια κλιμακούμενη και προσαρμόσιμη λύση, η οποία μπορεί να εξελίσσεται μαζί με τις νέες απειλές. Επίσης, το Loke μπορεί να παραμένει επιχειρησιακά διαθέσιμο εν κινήσει, διασφαλίζοντας συνεχή προστασία κατά τη μετεγκατάσταση.

Δεν υπάρχει τέλειο σύστημα

Η Saab κατέχει ήδη ηγετική θέση στους επενεργητές hard kill για μεγάλα drone και εναέριες απειλές, όπως αεροσκάφη και ελικόπτερα. Σε αυτούς περιλαμβάνεται το RBS 70 NG, το οποίο χρησιμοποιεί καθοδήγηση λέιζερ με άνθρωπο στον βρόχο, γεγονός που το καθιστά απρόσβλητο από παρεμβολές. Ως μέρος μιας ευρύτερης λογικής System of Systems, το RBS 70 NG ενσωματώνει τόσο πυραύλους όσο και δυνατότητες επιτήρησης στην ίδια πλατφόρμα, επιτρέποντας τη συνεργατική λειτουργία διαφόρων επενεργητών σε μια ενιαία αρχιτεκτονική. Η διαμόρφωσή του με κινητή και απομακρυσμένη μονάδα πυρός το καθιστά επίσης βασικό συστατικό του MSHORAD (Mobile Short-Range Air Defense), προσφέροντας στις δυνάμεις σημαντικό τακτικό πλεονέκτημα μέσω ταχείας ανάπτυξης και ευέλικτης τοποθέτησης. 

Παράλληλα, λύσεις soft kill, όπως οι παρεμβολές, τα δίχτυα και τα «κυνηγετικά drone», αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία. Μαζί με νεοφυείς επιχειρήσεις και βιομηχανικούς εταίρους, η Saab συνεχίζει να ερευνά νέες τεχνολογίες για την αντιμετώπιση τόσο των σημερινών όσο και των μελλοντικών απειλών. Ωστόσο, δεν υπάρχει μία λύση για όλα.

Ο σύγχρονος πόλεμος με drone απαιτεί πολυεπίπεδες έννοιες άμυνας, δομημένες γύρω από διαφορετικά συστήματα προσαρμοσμένα στις περιφερειακές απειλές και στις επιχειρησιακές απαιτήσεις. Η πολυεπίπεδη λογική κόστους πρέπει να ενσωματώνεται σε αυτές τις αρχιτεκτονικές εξαρχής: η σωστή ικανότητα, στο σωστό κόστος, έναντι της σωστής απειλής. Η στενότερη συνεργασία εντός του ΝΑΤΟ καθίσταται ολοένα σημαντικότερη, παρά το γεγονός ότι οι εθνικές προτεραιότητες ασφάλειας εξακολουθούν να κυριαρχούν σε πολλές αμυντικές στρατηγικές.

Τελικά, το κεντρικό δίδαγμα από την Ουκρανία είναι σαφές: τα συστήματα C-UAS δεν αποτελούν απλώς ένα τεχνικό πρόβλημα άμυνας. Είναι ένας δικτυωμένος, οικονομικός και θεσμικός αγώνας προσαρμογής. Η βασική πρόκληση δεν είναι πλέον μόνο η τεχνολογία, αλλά η ταχύτητα: η ταχύτητα καινοτομίας, ενσωμάτωσης, διαλειτουργικότητας, εκπαίδευσης και τακτικής προσαρμογής. Δεν υπάρχει καθολική απάντηση στον πόλεμο με drone, υπάρχει όμως επείγουσα ανάγκη να αναπτυχθούν άμεσα αποτελεσματικές και κλιμακούμενες ικανότητες C-UAS.

Η τοπική παρουσία ως το κλειδί της επιτυχίας.

Τα χαρακτηριστικά που κάνουν την Saab να ξεχωρίζει κατά την μακρά παρουσία της στην Ελλάδα είναι η ποιότητα των προϊόντων της, η αξιοπιστία της και η διαφάνεια προς κάθε συνεργάτη.

Μάθετε περισσότερα