Strategiczny zwrot ku północy
W ostatnich latach Polska i Szwecja konsekwentnie zacieśniają relacje, rozwijając współpracę w obszarach handlu, innowacji, energetyki oraz bezpieczeństwa. Choć współpraca między krajami rozwija się od dekad, to od niedawna nabrała nowej dynamiki.
W listopadzie 2024 roku premierzy Donald Tusk i Ulf Kristersson podpisali porozumienie o partnerstwie strategicznym, deklarując wspólne działania na rzecz obrony regionu Morza Bałtyckiego oraz wzmacniania obecności wojsk sojuszniczych na wschodniej flance NATO. Rosnące znaczenie partnerstwa znajduje również odzwierciedlenie w coraz większej liczbie wspólnych inicjatyw na najwyższym szczeblu, w tym rządowym i militarnym. 29 czerwca, przed uroczystością podpisania kontraktu na okręty podwodne w ramach programu „Orka”, w Gdyni odbyły się polsko-szwedzkie konsultacje międzyrządowe z udziałem obu premierów i ministrów obrony narodowej, którzy ponownie podkreślili strategiczne znaczenie relacji między oboma krajami.
„Relacje między Polską a Szwecją są dziś najsilniejsze w historii i głębsze niż kiedykolwiek wcześniej. Jesteśmy sojusznikami w NATO, partnerami strategicznymi w Unii Europejskiej i sąsiadami nad Morzem Bałtyckim.”
Dwa filary bezpieczeństwa
Ostatnie incydenty związane z bezpieczeństwem Morza Bałtyckiego i na wschodniej flance NATO pokazały jasno, że zapewnienie stabilności i bezpieczeństwa w tym regionie nie jest możliwe bez zacieśnionej współpracy państw nadbałtyckich. W odpowiedzi na te wyzwania Polska i Szwecja stały się kluczowymi partnerami w budowaniu stabilności regionu, rozwijaniu współpracy obronnej oraz promowaniu skoordynowanego podejścia do wspólnych zagrożeń bezpieczeństwa.
Współpraca oparta na zaufaniu pozwala obu krajom skutecznie i szybko reagować na pojawiające się zagrożenia.
Od pierwszych dni członkostwa Szwecji w NATO współpraca pomiędzy Polską, Szwecją i pozostałymi sojusznikami przełożyła się na zdecydowane działania. Objęły one między innymi rozmieszczenie batalionu zmechanizowanego we na Łotwie, udział szwedzkich okrętów wojennych, samolotów patrolowych i jednostek straży przybrzeżnej w operacjach NATO, jak również wysłanie do Polski myśliwców JAS 39 Gripen w ramach misji NATO Enhanced Air Policing.
Wzmocnione środki ochrony zwiększają skuteczność odstraszania i umożliwiają bardziej zdecydowane reagowanie na działania zagrażające bezpieczeństwu, w tym morskiej infrastrukturze krytycznej. W maju 2025 roku polskie siły morskie i lotnicze podjęły interwencję po zaobserwowaniu objętego sankcjami statku wykonującego podejrzane manewry w pobliżu podmorskiego kabla energetycznego łączącego Polskę i Szwecję. W wyniku działań jednostka wycofała się z rejonu, co pozwoliło uniknąć potencjalnych zakłóceń w funkcjonowaniu kluczowego połączenia energetycznego.
Wcześniej, w ramach skoordynowanej współpracy z partnerami regionalnymi, szwedzkie służby zatrzymały masowiec po uszkodzeniu podmorskiego kabla światłowodowego w pobliżu Gotlandii.
Choć są to jedynie wybrane przykłady, wyraźnie pokazują one, że współpraca oparta na wzajemnym zaufaniu pozwala obu krajom skutecznie i szybko reagować na pojawiające się zagrożenia.
Silna gospodarka fundamentem bezpieczeństwa
Żadne państwo nie jest w stanie zapewnić bezpieczeństwa obywatelom bez silnej gospodarki. Szczególnie w obecnych, wymagających czasach musi ona opierać się na stabilnych i wiarygodnych partnerstwach.
Szwecja jest największą gospodarką spośród krajów nordyckich, a w Polsce działa już ponad 700 przedsiębiorstw o szwedzkim rodowodzie. Według Skandynawsko-Polskiej Izby Gospodarczej od 2003 roku eksport towarów z Polski do Szwecji wzrósł o ponad 300%. To wyraźny argument, że oba kraje dostrzegają ogromną wartość w rozwijaniu współpracy.
Zainteresowanie dalszym rozszerzaniem współpracy i inwestycjami w Polsce pozostaje bardzo duże. Podczas oficjalnej wizyty państwowej Karola XVI Gustawa, króla Szwecji, w Polsce w marcu 2026 roku towarzyszyła mu wysokiej rangi delegacja biznesowa. Wzięło w niej udział ponad 100 przedstawicieli reprezentujących ponad 60 szwedzkich firm i organizacji, w tym Saab - strategiczny partner przemysłu obronnego w obu krajach.
W ostatnich latach Saab znacząco zacieśnił współpracę przemysłową zarówno z państwowymi, jak i prywatnymi przedsiębiorstwami polskiego sektora obronnego, w tym z Grupą PGZ, Grupą WB i wieloma innymi firmami.
Polski program okrętów podwodnych „Orka” może stać się silnym impulsem dla dalszego rozwoju współpracy przemysłowej między Polską a Szwecją, nie tylko w sektorze obronnym, ale również w wielu cywilnych obszarach gospodarki. Podpisane 29 czerwca 2026 roku memorandum o współpracy przemysłowej pomiędzy polskim Ministerstwem Rozwoju i Technologii a Saab stworzyło fundamenty dla długoterminowej współpracy przemysłowej i technologicznej między oboma krajami.
Porozumienie przewiduje transfer zaawansowanych technologii do polskiego sektora obronnego, bezpośrednie inwestycje w krajową infrastrukturę przemysłową oraz rozwój kompetencji umożliwiających wspólną produkcję kluczowych systemów obronnych. Jego celem jest również włączenie polskich przedsiębiorstw do globalnego łańcucha dostaw Saab, zwiększenie ich konkurencyjności na rynkach międzynarodowych oraz wzmocnienie potencjału technologicznego i produkcyjnego polskiego przemysłu obronnego w perspektywie długoterminowej.
Innowacje po szwedzku
Zgodnie z Global Innovation Index Szwecja od lat znajduje się w ścisłej czołówce najbardziej innowacyjnych państw świata. Jest również jednym z pięciu krajów o najwyższych nakładach na działalność badawczo-rozwojową, które przekraczają 3,6% PKB.
Niewątpliwą siłą krajów nordyckich jest także wysoka jakość szkolnictwa wyższego. W Szwecji działają renomowane uczelnie o światowej reputacji, takie jak Karolinska Institutet czy Uniwersytet w Lund, co odzwierciedla silne zaangażowanie kraju w rozwój nauki, innowacji i doskonałości akademickiej.
Wiele szwedzkich innowacji udało się zrealizować dzięki modelowi Triple Helix, w ramach którego środowiska akademickie, przemysł i administracja publiczna ściśle współdziałają w identyfikowaniu potrzeb oraz opracowywaniu nowych technologii, produktów i usług.
Szwedzki przemysł obronny od lat korzysta z tego modelu, a jedną z kluczowych ról odgrywa w nim Saab. Myśliwiec Gripen, okręt podwodny A26 oraz system GlobalEye to złożone projekty wymagające współpracy wielu partnerów i kompetencji. Ich realizacja nie byłaby możliwa bez wsparcia środowiska akademickiego oraz administracji publicznej, które zapewniły fundament w postaci badań naukowych i strategicznych kierunków rozwoju.
Saab zaadaptował sprawdzony w Szwecji model Triple Helix do polskich warunków. Doskonałym przykładem takiej współpracy jest partnerstwo Saab z Akademią Marynarki Wojennej w Gdyni. Studenci rozwijający kompetencje w obszarze technologii morskich uczestniczą w wykładach, odbywają praktyki, biorą udział w wizytach studyjnych w Szwecji oraz współorganizują coroczne Polsko-Szwedzkie Forum Technologii Morskich.
Nowe otwarcie w polsko-szwedzkich relacjach
Rosnące partnerstwo między Polską a Szwecją pokazuje, w jaki sposób wspólne interesy strategiczne mogą przekładać się na konkretne rezultaty w zakresie bezpieczeństwa, rozwoju gospodarczego i innowacji.
Wzmacniając wschodnią flankę NATO, zwiększając ochronę infrastruktury krytycznej w regionie Morza Bałtyckiego, rozwijając współpracę przemysłową w ramach programu okrętów podwodnych „Orka” oraz promując współpracę między przemysłem, administracją publiczną i środowiskiem akademickim, oba kraje budują trwałe partnerstwo oparte na zaufaniu i przynoszące długofalowe korzyści.
Choć w ostatnich latach oba kraje osiągnęły w tej dziedzinie znaczący postęp, zmieniające się uwarunkowania geopolityczne i gospodarcze pokazują, jak ważne jest dalsze pogłębianie tej współpracy. Kontynuacja polsko-szwedzkiego partnerstwa ma potencjał stać się jednym z fundamentów stabilności, konkurencyjności i dobrobytu całego regionu Morza Bałtyckiego na wiele lat.
Okręt Saab A26. Nowa era polskich operacji podwodnych
Decyzja o wyborze Saab oraz Szwecji jako partnerów w programie „Orka” oznacza dla Polski nie tylko pozyskanie najbardziej zaawansowanych konwencjonalnych okrętów podwodnych na świecie. To nowe perspektywy pogłębienia relacji w sferze bezpieczeństwa oraz współpracy gospodarczej.
Dowiedz się więcej